Un waor gebeurd verhaal over Beernd en Beernd Oom

Toen Beernd geboor’n mos wodden, hadden zien olders ehoapt dat ’t un deerntjen zol wèzen, mar d’r zat weer un “slurfien” an en zo werd hee de jongsten van 8 jonges. Hee werd vernuump naor de breur van zien moeder “Berend Jan” en zien roepname werd Beernd.

klik voor een vergroting   klik voor een vergroting
Beernd als jongen

Zien ome wodden altied â Beernd Ome enuumd en die was ter mar wat groots op dat hee un naamgenoot ekregen had. Toen Beernd zon 10 jaor was is zien vader estörven en werd Beernd Ome ok nog voogd oaver um. D’r was dan ok altied un hechte band tussen die twee. Beernd ging vake un dag naor zien ome en tante toe, dan ginke mee naor ut land um te helpen.

Beernd Oom was ‘n “keuterboertien” op ’t landgoed van un baron, en die hield met de notabelen uut ’t daarp zo’n paar keer in ’t jaor un driefjacht op zien landeriën. Daor mossen ze dan helpers bie hebben, zes drievers um ’t wild op te jagen. Beernd Oom ging dan ok vake mee, en bie zon jachtpartieje is hee toen etröffen deur un schot hagel in zien gezichte. Hee hef daor un kunstoge an oaver eholl’n, dat was un glazen oge, die hee d’r ok uut kon haal’n.

Hee hield wel van un geintien, en toen Beernd d’r is weer un keer logeer’n, gingen de kienders mee met Beernd Oom naor ’t land um te helpen bie ’t eerpels rapen. De kienders waren dan wel ’s vake an ’t stoeien in plaatse van rapen. Op ’n keer zee Beernd Ome: “Vente, ik mudde eff’n nao huus, ma denk d’r umme dat uule niet gaot donderjagen, want ik holle uule goed in de gaten”. En hee haal’n zien glazen oge d’r uut, en lei die op un pöaltien.

Beernd hef dit vake verteld en zee dan: “Wie geleuv’n ’t toen ok, en waar’n zo mak as lammechies!”

klik voor een vergroting
3x Berend Jan: Beernd Oom, Beernd en Bennie in 1968,
bij een feestje in het café van Jan Montizaan

Toen Beernd older wodden kreeg ik kennis an um, en wie kreeg’n verkering. Nao un tiedjen kreeg hee un oproep veur de militaire diens en daorveur mosse naor Nijmegen. Elk weekend kwam hee dan met verlof thuus en op un keer brach hee ’t berich mee dat ze binnen un paa wèken uut ezonden wodden zoll’n veur un half jaor naor Indië. Mien moeder zee toen tegen mien “Deerne, maak de verkering dan mar uut want ie bint nog zo jong en un half jaor is lange en d’r kan zo veule gebeur’n”. Ik worren toen arg kwoad en zee: “Ik denke dr niet oaver!” Waorop mien moeder toen zee:”Mar ie mag um niet in de stèke laoten asse eenmaol vot is.” Laoter heb ik vake an disse woorden mutten denken.

Tegen Beernd had ik hieroaver niks ezeg, mar op de aovund veurdatte vot mos zee hee ok iets in die gees, alleene met andere woorden. Hee zee: “Meissien, ie bint nog jong en hold van uutgaon en dansen, ik hoape dat ie dat ok blief doen as ik weg binne en daj’ niet in huus blief zitten kniezen! Ut is gien vakansiereissien, mar ut is daor oorlog, en in un half jaor kan d’r veule gebeuren. Ik kan wel sneuvelen of invalide wodden. Dus beloaf mien dat ie van oe jonge lèven zult genieten.”

klik voor een vergroting klik voor een vergroting
Beernd en Marietje op de schaats Beernd (linksboven) in dienst
met o.a. Bep Montizaan (midden)

Ik was toen wel arg verdrietig mar ik heb wel plezier emaak in de tied dat hee weg was. Ik bin um wel altied trouw ebleven, al was dat soms bes wel ’s moeiluk, want dat half jaor is twee en een half jaor ewodden en as Beernd niet was of ekeurd dan was ‘t 3 jaor ewodden.

Hee kwam een half jaor eerder terugge dan zien kameraoden en de oorzaak was dat ze bie un politionele aktie beschoten wodden. D’r ketsen toen un kogel of op zien geweer en de schearven hiervan kreege in zien gezichte, en dus worren e blind an zien rechteroge. ’t Hef toen nog wel un hele tied eduurd eer hee naor Holland terugge kon, want d’r mos naotuurluk eers un boot anwezig wèèn, dat worren de “Zuiderkruis”.

klik voor een vergroting klik voor een vergroting
Beernd (links) in actie in 1949 Beernd gewond

Toen dan eindeluk bekend worren, wanneer hee thuus zol kommen, had de buurte an de ingang van de weg naor zien huus un grote boage emaak. Op de dag dat e thuus kwam was de hele femilie present, ok Beernd Oom. Eindeluk kwam d’r dan un militaire busse an, en ik zie Beernd d’r nog uutstapp’n. Nou, toen bin ik arg eschrökken, want hee was vreseluk mager, had un uniform an dat um un paar maoten te groot was, en un baret die um oaver de oor’n viel. En dan hatte zien eigen oge d’r nog in en dat was arg vermink, en ’t zag d’r heel naar uut. Toen dach ik eers: heb ik daor noe al die jaoren op ewach?

Hee begroet’n eers zien moeder en breurs en schoonzusters en kwam toen op mien an, want ik was wat op de achtergrond ebleven. Toen hee zien aarmen um mien heer sloeg en mien kussen, en zee: “O meissien meissien, wat ik bin ik bliej da’j d’r bint, want ik hebbe zo vake nao oe verlank”, toen viel alle teleurstelling van mien of en kreeg ik un waarm gevuul van binnen en wisse toen, dat ut goed ewes was dat ik op um had ewacht.

klik voor een vergroting klik voor een vergroting
Beernd en Marie verloofd Beernd als oorlogs-invalide

Toen Beernd un paar wèken thuus was kreeg e un oproep datte naor ’t militair hospitaal “Oog in Al” in Utrech mos veur un operasie an zien oge. Daornao zag e d’r wel heel anders uut. Ok hee had noe un kunstoge, net as Beernd Oom. Mar dissent was wel veule mooier, dissent was van kunststof emaak, en dat leek heel anders as un glazen oge. Ok hee kon ’t oge d’r uut halen. En et was zo zwoar dat et d’r soms ok vanzelf uut viel.

Wuule ging’ un keer zwemmen in de “Wijerd”, dat was un natuurbad en op de boa’em laag’n allemoal steenties. Beernd ging un keer duken, kwam weer boaven, en was zien oge kwiet, deur de druk van ut water. Iederene ging an ’t zuuken, ok de badmeister en badjuf, mar ’t oge was onvindbaar.

De volgende dag ging Beernd weer naor “Oog in Al”. Doar hef un tandtechniker un gipsvörm emaakt van zien oogholte, en un oge met dezelfde kleuren die ok in zien goeie oge zaten. Dat oge kon zelfs nog un betje meedreien. De res van zien lèven heffe iederene dan ok heel goed in de gaten ehad!

Eschreven deur Marie uut Epe

(ook gepubliceerd in “In de Kroene”, april 2006)